۱۰ اوت ۲۰۲۶ - مطالعۀ جدید منتشر شده در مجله Journal of Proteome Researchنشان میدهد که دو نشانگر پروتئینی جدید تحت عناوین آلفا-۱-گلیکوپروتئین اسیدی ۱ (AGP1) و زینک-آلفا۲-گلیکوپروتئین (ZAG)، پتانسیل بالایی به عنوان نشانگرهای زیستی ادراری برای شناسایی تغییرات متابولیک اولیه مرتبط با پیشدیابت و روند پیشرفت آن به دیابت نوع ۲ (T2D) دارند. با این حال، پیش از بهکارگیری در پروتکلهای روتین بالینی، انجام مطالعات اعتبارسنجی در گروههای مستقل ضروری است.
دیابت نوع ۲، اغلب بهصورت تدریجی و بدون علائم مشخص پیشرفت میکند و بسیاری از افراد تا زمانی که دچار عوارض جدی نشوند، از وضعیت پیشدیابت خود آگاه نمیشوند. راهبردهای تشخیصی کنونی عمدتاً بر آزمایش قند خون متکی هستند که میتواند برای بیمار دشوار باشد و تمایل افراد را به غربالگریهای منظم کاهش دهد. از این رو، پژوهشها بر یافتن ابزارهای کمتهاجمیتر تمرکز کردهاند که قادر باشند اختلالات متابولیک اولیه را پیش از بروز کامل بیماری شناسایی کنند.
در این پژوهش، از تحلیل پروتئومیکس پیشرفته و بدون برچسب[1] برای بررسی نمونههای ادرار شرکتکنندگان مبتلا به پیشدیابت و گروه شاهد (افراد سالم) استفاده شد. مرحله اکتشاف شامل ۴۳ فرد سالم و ۵۸ شرکتکننده مبتلا به پیشدیابت بود. برای ارتقای قابلیت اطمینان، کمّیسازی پروتئینها بهطور مستقل با استفاده از دو پلتفرم نرمافزاری مجزا انجام گرفت.
نتایج این تحلیل نشان داد که AGP1و ZAG سازگارترین پروتئینهایی هستند که بیان آنها در افراد مبتلا به پیشدیابت تغییر یافته است. برای تأیید این یافتهها، مطالعهای با استفاده از آزمون الایزا بر روی گروه بزرگتری متشکل از ۹۱ فرد شاهد و ۶۸ فرد مبتلا به پیشدیابت انجام شد.
هنگامی که پروتئینهای AGP1 و ZAG در کنار متغیرهای سن و جنس قرار گرفتند، عملکرد پیشبینی کنندۀ بسیار دقیقی حاصل شد؛ بهطوری که AGP1 به سطح زیر منحنی (AUC) معادل ۹۳۶ /۰، و ZAGبه مقدار۹۲۶ /۰، دست یافت. این نتایج با دقت آزمایش قند خون ناشتا (AUC برابر با ۹۴۴ /۰) قابل مقایسه است.
این یافتهها بیانگر آن است که پروتئینهای ادراری میتوانند منعکسکننده اختلالات متابولیک اولیه مرتبط با مقاومت به انسولین و پیشرفت دیابت باشند. از آنجایی که جمعآوری ادرار فرآیندی ساده، بدون درد و غیرتهاجمی است، این نشانگرهای زیستی میتوانند در آینده از برنامههای غربالگری گسترده حمایت کرده و ارزیابی زودهنگام ریسک را در مراکز مراقبتهای بهداشتی اولیه بهبود بخشند.
در مجموع، این مطالعه بر اهمیت روزافزون پروتئومیکس در شناسایی «امضاهای بیماری» پیش از ظهور علائم بالینی تأکید میکند. با شناسایی تغییرات زیستی ظریف در مراحل اولیه، پزشکان فرصت بیشتری خواهند داشت تا پیش از بروز آسیبهای متابولیک برگشتناپذیر، اصلاح سبک زندگی یا مداخلات پیشگیرانه را توصیه کنند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران خاطرنشان کردند که پیش از پذیرش بالینی این نشانگرها، انجام مطالعات بیشتر بر روی جمعیتهای بزرگتر و متنوعتر الزامی است. با توجه به روند افزایشی نرخ ابتلا به دیابت نوع ۲ در جهان، ابزارهای تشخیصی غیرتهاجمی مبتنی بر ادرار میتوانند به بهبود تشخیص زودهنگام، کاهش بار سیستمهای سلامت و ترویج پیشگیری فعالانه در گروههای در معرض خطر کمک کنند.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/novel-protein-markers-may-detect-metabolic-changes-linked-to-prediabetes-and-its-progression-to-t2d-study-176524